نزاع بر سر اندیشه های آیت الله خمینی ۱۹ سال پس از درگذشت او


در نوزدهمین سالگرد فوت آیت الله روح الله خمینی، رهبر انقلاب سال 1357 ایران، هزاران نفر از سرتاسر ایران روانه بهشت زهرای تهران شده اند تا در مقبره بنیانگذار جمهوری اسلامی به عزاداری بپردازند.

از این جهت نام و یاد آیت الله خمینی همچنان در جمهوری اسلامی زنده است، اما آیا از مرام فکری و سیاسی او نیز چیزی باقی مانده است؟

هر کدام از جناح های سیاسی مدعی پیروی از خط آیت الله خمینی به پرسش فوق، پاسخ خاص خود را می دهند.

به ادعای حامیان دولت محمود احمدی نژاد رئیس جمهور ایران، پس از فوت آیت الله خمینی در سال ۱۳۶۸ سیاست های داخلی و خارجی جمهوری اسلامی از آنچه آنان «خط امام» می نامند فاصله گرفت و عملا در جهت نادیده گرفتن افکار و اندیشه های آیت الله خمینی حرکت کرد.

به ادعای این افراد که تعدادی از روحانیون بنیادگرا نیز در شمار آنان هستند، دولت اکبر هاشمی رفسنجانی با تکیه بر توسعه اقتصادی به سبک غربی، ضمن آسیب رساندن به «فرهنگ انقلابی»، ساده زیستی مورد نظر آیت الله خمینی را از ارزش انداخت و در عمل «مانور تجمل» را جانشین جنگ فقر و غنای مورد تاکید بنیانگذار نظام اسلامی کرد.

از نگاه هواداران سرسخت آقای احمدی نژاد، محمد خاتمی رئیس جمهور پس از آقای رفسنجانی نیز با تاکید بر توسعه سیاسی و فرهنگی به سبک غربی، تمام وجوه اندیشه آیت الله خمینی در لزوم مبارزه با جهان غرب و سختگیری در اجرای امور شرعی را کنار گذاشت و تلاش کرد تا جمهوری اسلامی را به مدلی مورد رضایت قشرهای «سکولار» و «استکبار جهانی» تبدیل کند.

بدین ترتیب از نگاه حامیان دولت محمود احمدی نژاد به قدرت رسیدن وی به معنای بازگشت به «خط امام» است چرا که رئیس جمهور ایران با اظهارات ضد آمریکایی و ضد اسرائیلی خود در حوزه روابط خارجی و اظهار علاقمندی به طبقات محروم جامعه و اصرار بر «عدالت اجتماعی» راه و رسم آیت الله خمینی را زنده کرده است.

از سوی دیگر نیروهای منتقد آقای احمدی نژاد در ساختار قدرت حاکم، بر این باورند که دولت های آقای رفسنجانی و آقای خاتمی ضمن ارائه پاسخ های لازم به نیازهای رو به تغییر جامعه ایرانی به «روح اندیشه و تفکر» آقای خمینی وفادار ماندند و در عوض این آقای احمدی نژاد است که با توسل به پوسته ای از آموزه های آیت الله خمینی، در جهت خمینی زدایی از جامعه ایران حرکت می کند.

از نگاه این دسته از منتقدان که به طور روزافزونی بر شمار آنها افزوده می شود، آقای احمدی نژاد تنها به تکرار برخی از اظهارات آیت الله خمینی که برای شرایط خاصی بیان شده می پردازد و در عوض در حال تخریب بنیادهای فکری و سیاسی آیت الله خمینی است.

آنها آقای احمدی نژاد را متهم می کنند که با رواج خرافات و ادعای نزدیکی به امام دوازدهم و غایب شیعیان، تمام وجوه عقلانی تفکر آیت الله خمینی را به چالش گرفته است.

رونق بی سابقه مسجد جمکران قم که گفته می شود آیت الله خمینی به عمد به آن التفاتی نداشته و نیز برجسته شدن نقش روحانیونی مانند محمد تقی مصباح یزدی که ظاهرا مورد عنایت آیت الله نبوده است، از جمله مصدایقی است که برای بی توجهی و حتی مقابله دولت آقای احمدی نژاد با «خط امام» ذکر می شود.

رونق بی سابقه مسجد جمکران قم، که برخی معتقدند امام غایب شیعیان زمانی در آن جا رویت شده است و گفته می شود آیت الله خمینی به عمد به آن التفاتی نداشته است و نیز برجسته شدن نقش روحانیونی مانند محمد تقی مصباح یزدی که ظاهرا مورد عنایت آیت الله نبوده است، از جمله مصدایقی است که برای بی توجهی و حتی مقابله دولت آقای احمدی نژاد با «خط امام» ذکر می شود.

مشکل آقای احمدی نژاد و حامیانش این است که بسیاری از چهره های نزدیک به آیت الله خمینی از جمله اعضای خانواده وی، سیاست های دولت نهم را مغایر اندیشه های بنیانگذار جمهوری اسلامی معرفی می کنند.

در ماه های گذشته و بخصوص در جریان برگزاری انتخابات مجلس هشتم، اعضای دفتر و خانواده آیت الله خمینی انتقادهای تندی را نسبت به سیاست های دولت مطرح کردند و به ویژه حذف بسیاری از چهره های مشهور به «پیروی از خط امام» از رقابت های انتخاباتی را متضاد با برداشت آیت الله خمینی از اصل جمهوریت دانستند.

به هر حال در نوزدهمین سالگرد فوت آیت الله خمینی نزاع بر سر این که چه گروه و جناحی به واقع از خط او پیروی می کند، همچنان ادامه دارد، اما این نزاع جوهره ای عموما سیاسی دارد.

آیت الله خمینی در طول حیات خود پس از انقلاب، تلاش می کرد تا مشارکت هر دو جناح چپ و راست آن روز را در امور سیاسی کشور حفظ کند، هر چند که علاقه او به جناح چپ و خشم هر از گاهش به جناح راست، امری است که هر ناظر بی طرفی آن را تایید می کند.

از طنز روزگار اما، جناح چپ آن روز، امروزه تبدیل به اصلاح طلبانی شده اند که خواهان مدارای سیاسی در داخل، اقتصاد باز و تشنج زدایی در روابط خارجی اند. جناح راست آن روز نیز اینک خود را اصول گرایانی می دانند که به مخالفت با اقتصاد باز، حمایت از سختگیری در مقابل نیروهای منتقد و ستیزه جویی با جهان خارج شهره اند.

بدین ترتیب در حالی که صفوف و جایگاه های سیاسی به هم خورده است، هر کدام از مدعیان پیروی از آیت الله خمینی با تکیه بر برخی از آرا و نظرات وی و نادیده گرفتن سایر آراء او، خود را منادی «خط امام» می داند.

این در حالی است که در انبوه اظهار نظرهای آیت الله خمینی که به مناسبت های مختلف بیان شده است، هر گروهی به فراخور مشی سیاسی و عقیدتی خود، چیزهایی مطابق میل خود پیدا می کند.

از آنجا که هر نوع نقد علمی اندیشه ها و آثار آیت الله خمینی در ایران همچنان ممنوع و همراه با حسیاست کامل است، امکان تحقیق و تتبع در این زمینه از بین رفته و اندیشه های او فقط دستاویز نزاع های روزمره سیاسی شده است.

از این رو با آن که نام آیت الله خمینی در ایران همچنان زنده است، اما نزدیکان او از فراموش شدن کامل خط مشی او نگرانند و شاید به همین علت است که برخی از چهره های اصلاح طلب خواهان نقد اندیشه های او شده اند و حسن خمینی نوه آیت الله نیز از لزوم اجتهاد در اندیشه های پدر بزرگ خود سخن گفته است.

منبع: بي بي سي

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: